Ik heb drie jaar in Bogota, de hoofdstad van Colombia gewoond. Bewoners dumpten hun afval in grote bakken op straat. Daar werd afval handel. Mensen haalden bruikbaar eten eruit, anderen papier, apparaten, oud ijzer, kleding, plastic, rubber: na een dag zat er nauwelijks meer iets in. Dat bleef dan helaas weken liggen tot de gemeentereiniging weer eens langs kwam. Handig systeem voor ons, wel een vies beroep voor de handelaars.

Ik heb ook in Tanzania gewoond. Daar was geen vuilnisophaaldienst; ons afval was ons probleem. In het begin gebruikte ik wegwerpluiers. Dat duurde niet lang: honden, ratten en leguanen stonden dagelijks enthousiast in onze afvalkuil te wroeten.

In Nederland heb ik me verbaasd over de afvalbergen in het landschap (kunstmatige grasheuvels in een park). Wat een afval! Die arme archeologen over duizend jaar. Ook wordt afval verbrand en zelfs naar Afrika geexporteerd.

Het wordt duidelijk: afval begraven, verzenden en verbranden is een heilloze weg. Cradle to cradle is een hype. Glas en papier wordt massaal apart ingezameld en hergebruikt. Wecycle! Mensen geven graag hun kleren aan goede doelen (maar houd op daarmee de Afrikaanse economie te verzieken door het daarheen te dumpen). Ook plastic wordt apart ingezameld, GFT, kurken, electrische apparaten, batterijen, matrassen, hout. In veel gemeenten zijn milieustraten ingericht waar inwoners gratis hun afval gescheiden kunnen inleveren.

Het laatste nummer van het magazine van de Vereniging Nederlandse Gemeenten is gewijd aan Afval: van afval naar grondstof. Over het terugdringen van zwerfvuil, het winnen van energie uit afval, het hergebruiken van afval. Wat gebeurt er al veel!

De gemeenten in regio Eindhoven willen in 2020 de Afvalloze Samenleving hebben bereikt: 5% restafval, en de rest moet worden hergebruikt en teruggewonnen. Omdat Coltran bijna op is en het dus dom is om dat niet uit oude mobieltjes te hergebruiken. Omdat veel grondstoffen gewonnen worden in mijnen en het nogal ineffiecient is die stoffen na eenmalig gebruik te verbranden. Omdat veel grondstoffen steeds schaarser worden en mijn kinderen ook nog wat willen. Omdat veel grondstoffen uit instabiele regios komen, en het goed is daar wat onafhankelijker van te zijn.

Autos kunnen al voor 95% uit elkaar gehaald en hergebruikt worden, maar bij veel kleine apparaten kan dat nog niet (dit doet mij denken aan een oude reclame met een theezakje: het zakje bij het GFT-afval, het lipje bij het oud papier en het nietje bij het oud-ijzer).

Afvalverwerkingsbedrijven produceren gas uit GFT-afval en warmte bij het verbranden van restafval. In Amsterdam is het afvalverwerkingsbedrijf omgedoopt tot AfvalEnergieBedrijf. Met de warmte die vrijkomt bij het verbranden worden hele wijken verwarmd, en dit netwerk breidt zich snel uit.

Soms, nogal vaak, vrees ik voor mijn zoons de toekomst van de aarde. Maar wie weet gaat het toch lukken om van onze verspillende economie een duurzame samenleving te maken.