houtkachelcvEven overnieuw: ik ben blij met jullie nostalgische reacties op ijsbloemen, maar dat stukje was nog helemaal niet goed. Hier nog zoiets, maar nu vanuit Moeder (nu 87) geschreven.

Dit deed mijn Moeder om het behaaglijk te maken in ons onverwarmde huis met alleen een kolenkachel in de woonkamer.

  • We hadden dikke wollen deken op ons bed. Moeder verwarmde onze bedden voor met een kruik. Ik herinner me rijp op dekens en ijsbloemen op ruiten.
  • Mijn moeder breide wollen truien voor ons allemaal. We droegen lange wollen kniekousen. Bestaan die nog? We droegen warme pantoffels: zelfgebreide dikke kleurige kousen met leren zooltjes eronder genaaid. Ik droeg vaak een maillot onder een broek.
  • We hadden de vitrage dicht en gevoerde velours gordijnen. Voor de voordeur en de tussendeur naar de gang hing een tochtgordijn. Op de grond en op de vensterbank lagen tochtslangen, ook die breide Moeder (en ik!) zelf van restjes wol.
  • Mijn oma had een lange wijde rok aan en zat te breien met haar voeten op een stoof met daarin een test met een gloeiend kooltje. Dat moet heel lekker zijn geweest met die wijde rok rond die warme stoof. Toen ze geen lange rok meer droeg, zat ze altijd met een plaid over haar benen. Zelfgebreid natuurlijk. Mijn opa had een gekochte ‘Schotse deken’.
  • We hielden alle tussendeuren in huis dicht en zaten met het hele gezin in de woonkamer. Dat was immers de enige verwarmde ruimte.
  • Mijn vader -componist, dus altijd aan het schrijven – werkte met handschoentjes waarvan de vingers waren afgeknipt. Daarmee speelde hij orgel (in een onverwarmde kerk), piano in zijn onverwarmde studio, en schreef hij zijn muziek en artikelen.

Wij kregen in 1975 centrale verwarming. Het leven werd meteen anders. We gingen het hele huis gebruiken. Daarvoor waren onze slaapkamers uitsluitend slaapkamers, maar daarna werden het onze leefkamers. Mijn broer en ik kwamen nauwelijks meer beneden en maakten ons huiswerk boven op onze kamers. Nu achteraf denk ik dat Moeder nog wel eens weemoedig heeft teruggedacht aan de gezelligheid van daarvoor.