Ik sta bij het informatiecentrum van De Blauwe Kamer, de uiterwaarden die teruggegeven zijn aan de natuur. Die weer zijn zoals het vroeger was, ja ja.

In het informatiecentrum hangen twee wandgrote foto’s. De eerste is een luchtfoto van de omgeving: Grebbeberg, het hoornwerk en de bastions van de Grebbelinie, Blauwe Kamer, Grebbedijk. Met een paar bezoekers die het hier niet kennen sta ik me te vergapen bij de prachtige foto en vertel over de Grebbedijk, de overstroming van 1855, de ligging van de huidige dijk. Over het hoornwerk en de ringwalburg bovenop de Grebbeberg. Over de Grebbesluis, de Grift die eerst van noord naar zuid stroomde en nu van zuid naar noord. En besef wat een geschiedenis hier bij elkaar komt.

We lopen naar de andere foto. Dit is een luchtfoto van de oude steenfabriek. Een deel van die fabriek staat er nog: de ovens met de schoorsteen erbovenop en de rij huizen ernaast. Wat mijn gasten nu voor het eerst zien, is dat het hele terrein tot aan de Grebbedijk bebouwd was. Met droogschuren en een woonwijk waar mensen geboren werden en doodgingen in beroerde omstandigheden. Dat het westelijke deel van dit prachtige gebied een ellendige natte kleizooi was die werd afgegraven.

Een stukje uit de folder: ‘de werkweek liep van zaterdagmorgen tot en met vrijdagavond. De werktijden waren van ’s morgens 5 uur tot ’s avonds 9 uur. Bij volle maan langer.’

In Wageningen waren meer steenfabrieken: de Plasserwaard, de Bovenste Polder en nog een heel rijtje. De stad was niet blij met de toestroom van arbeiders: steenovenvolk was slecht volk en niet welkom in de stad.

In 1906 kondigde de steenfabriek ‘De Bovenste Polder’ een loonsverlaging aan. De vlam sloeg in de pan en op alle Wageningse steenfabrieken werd het werk neergelegd. Deze staking kreeg landelijke bekendheid en was de aanleiding tot de oprichting van de Nederlandse Bond van Steen- en Pannenbakkers, hoofdkantoor in Wageningen.

Dus als je hier rondwandelt en geniet van die prachtige uiterwaarden vol rijke natuur, denk dan ook even aan al die mensen die hier hun kostbare leven hebben gegeven voor onze baksteen. Voor wie het weekend was van vrijdagavond 9 uur tot zaterdagmorgen 5 uur, behalve bij volle maan.

Vroeger was alles beter, jaja.