Nou mensen, dank jullie wel voor jullie warme reacties. Ik ga me opladen en door tot de 1000.

Vandaag en de volgende drie dagen over de waterschapsverkiezingen. Die zijn woensdag immers al. Ik ben lijsttrekker voor de PvdA in het Waterschap Vallei en Veluwe en ik krijg nogal eens de vraag of die verkiezingen niet overbodig zijn. Mensen vergelijken het Waterschap met Rijkswaterstaat. Een technisch bedrijf dat zorgt dat we veilig achter de dijken wonen. De experts weten wel wat ze moeten doen toch?

Zo is het dus niet.

Het Waterschap is een heuse echte zelfstandige overheid die zelfstandig belasting heft en ook zelf bepaalt hoe hoog die belasting is. Je betaalt aan drie instanties belasting: de gemeente, de staat en het waterschap. Voordat ik me in het waterschap ging verdiepen, had ik me dat eigenlijk nooit gerealiseerd. Omdat het Waterschap zelf belasting oplegt aan de inwoners, is het terecht dat het democratisch bestuurd wordt, met verkiezingen waarin alle inwoners van het waterschap mogen stemmen voor dat bestuur. Veiligheid is daarbij geen discussiepunt, veiligheid voor alles. Geen enkele partij die meedoet aan de verkiezingen wil daarop inleveren. Het fundament onder onze samenleving in Nederland is waterveiligheid.

Het waterschap zorgt voor die veiligheid, maar gaat ook over de inrichting van het land, mogelijkheden voor recreatie, de balans tussen landbouw en natuur, energieopwekking en waterzuivering. Het waterschap voorkomt natte voeten als het veel regent, of scheurende funderingen in een veel-te-droge zomer. De verandering van het klimaat heeft grote gevolgen voor wat het waterschap doet en hoe het denkt: eeuwenlang was de hoofdtaak om water zo snel mogelijk veilig naar zee af te voeren, en van de zomer was het kurkdroog, scheurden funderingen en lagen schepen maanden droog in de haven van Deventer. Onze waterwerken zijn niet op droogte ingericht. Een geweldige uitdaging, want deze droogte zal vaker voorkomen. Net als lange natte periodes.

Het is precies deze discussie over de toekomst van ons land bij een veranderend klimaat, met bovendien steeds meer mensen die willen genieten van een mooi landschap, die mij enthousiast heeft gemaakt voor het Waterschap.

Ik hoor ook vaak (bij de marktkraam) dat de waterschappen opgeheven kunnen worden en dat de provincies de taken kunnen overnemen. Daar ben ik het helemaal niet mee eens.

Ten eerste volgt water geen provinciegrenzen. Het waterschap heeft als grens een waterkundig logische lijn: een waterscheiding of een grote rivier. Dat is handig, want zo blijven keuzes over het onderhoud van de waterlopen bij elkaar. Het water in een stroomgebied hoort bij elkaar. Onderhoud van watergangen doe je niet voor jezelf maar voor medemensen benedenstrooms. Als dat verschillende overheden zijn, is dat een reden tot eindeloos getouwtrek over geld. Over wie wat betaalt en wanneer er onderhoud gepleegd moet worden. Of we snel water naar beneden afvoeren (boven droog beneden nat) of boven vasthouden (boven nat beneden droog).

Neem de Grebbedijk: die ligt in Gelderland, maar als hij doorbreekt zijn gemeentes in Utrecht de klos: Veenendaal, Scherpenzeel, Woudenberg, Leusden, Amersfoort. Als Gelderland zou moeten betalen voor het onderhoud terwijl Utrecht er baat bij heeft zou dat een eindeloos gesteggel tussen Provincies opleveren en zou er intussen niets gebeuren. Veel mensen denken dat onze rivieren op de laagste plekken door ons land stromen, maar dat is niet zo. In de hoge gebieden wel, maar in laag Nederland niet dus.

Capture
bron AHN.

Op bovenstaand kaartje zie je de rivieren in de Betuwe in lichtgroene hogere banen lopen tussen de donkere lagere delen. Linksbovenin wordt het echt eng: dat donkerblauwe stuk is de polder van het Westland. Maar niet alleen daar, je ziet op dit kaartje dat het water van de Rijn, de Waal, de Hollandse IJssel en de Linge hoger ligt dan het land tussen de rivieren. Dat geldt ook voor de rivieren die niet op dit kaartje staan. We wonen onderin  badkuipen die drijven in de zee. Dat kan alleen goed blijven gaan met goed functionerende waterschappen.

Nog steeds geloven mensen het niet als ik vertel dat De Rijn hoger ligt dan de Gelderse Vallei. Als de Grebbedijk (5 km lang tussen de Grebbeberg en de Wageningseberg) doorbreekt krijgen 250.000 Nederlanders natte voeten, komt het water in Veenendaal 3 meter hoog te staan, stroomt de gracht in Amersfoort over. De dijk ligt op Wagenings grondgebied, maar wij hier zullen er geen last van hebben, we zien het water onder ons langs stromen.

Daarom is het ook goed dat onze waterissues door een apart orgaan worden behartigd met een eigen begroting. Het zou, zeker voor de PvdA, lastig zijn om in de Provinciale Staten de tientallen miljoenen die de versterking van een dijk kost af te wegen tegen bezuinigingen op de zorg. Wij zouden onder grote druk komen te staan om een paar miljoentjes te bezuinigen op onze veiligheid omdat het toch waarschijnlijk niet fout gaat. Tot het wel fout gaat. Neem de waterramp door Katrina in New Orleans: dat was geen natuurramp maar achterstallig onderhoud.

Ik ben wel benieuwd: wat wil je weten over de waterschappen om woensdag je keuze te kunnen bepalen? Ik ga er graag op in.

 

Advertenties